Warszawska Fabryka Wyrobów Metalowych „Wulkan”

WulkanWarszawska Fabryka Wyrobów Metalowych „Wulkan” – została założona w 1828 roku a jej historia z prawem brzegiem Wisły zaczyna się w roku 1881, kiedy to W roku 1881 fabryka „Wulkan” przeniosła się na dzisiejszą ul. Jagiellońską (nr 4-6/Pr.-273-374) do zabudowań wzniesionych wg proj. Edwarda Lilpopa. Pomiędzy
rokiem 1906 a 1914 fabrykę rozbudowano wg. projektu Karola Jankowskiego i
Franciszka Lilpopa – doszukałem się, że w roku 1926 pracowało w niej 800 osób,
więc obok rzęzni na ul. Sierakowskiego była jednym z większych zakładów pracy na prawym brzegu. Potem były lata kryzysu, w roku 1929 zatrudnionych było już tylko  ok. 300 osób, zaś część pomieszczeń wynajęto Państwowemu Monopolowi Tytoniowemu.

W roku 1944 Niemcy podpalili część fabrycznych zabudowań; przed rokiem 1948 prowizorycznie je odbudowano, by po roku 1960 zabudowę całej fabrycznej działki  (dochodzącej aż do ul. Targowej) wreszcie wyburzyć. W sumie było tam około 30  różnej wielkości i przeznaczenia budynków oraz dość wysoki komin, który dotrwał  gdzieś do połowy lat 70-tych. Ostatecznie na miejscu fabryki powstało brzydkie osiedle „Jagiellońska”, nijak  nie pasujące do okolicy.

 Lata prosperity „Wulkanu” przypadają na okres 1912 – 1914. Wtedy to fabryka zatrudniała około 3 tys. osób, a głównym odbiorą był rynek rosyjski. Nie straszna „Wulkanowi” była konkurencja Tow. Akc. Emalierni i Wyrobów „Labor”  (Ząbkowska 50), drugiego warszawskiego producenta naczyń emaliowanych. Po I wojnie światowej dawna dynamika już nigdy nie odrodziła się, głównie z powodu  upadku rynku rosyjskiego, ograniczeń surowców z importu (głównie barwników) i  rozwoju wyrobów lanych. Zmienił się więc kierunek eksportu. Fabryka realizuje zamówienia do krajów bałkańskich i nadbałtyckich, z trudem znajduje rynki zbytu  w Ameryce Płd, Afryce Płd, w Indiach, Egipcie i Palestynie. W 1921 r. podejmuje produkcję wojskową. Nic to jej nie chroni przed stopniowym upadkiem.
Dalej to już wiecie.

Towarzystwo Przyjaciół Pragi