Szpital Przemienienia Pańskiego

Szpital Przemienienia Pańskiego (Szpital Praski) – można powiedzieć, że to pierwszy budynek, który ukazuję się przybyszom z lewej strony miasta. Przedstawia zarówno świetnie dograną architekturę, jak i bogatą historię. Łukowata bryła budynku głównego powtarza kształt powstałego w latach 60 XIX wieku placu Aleksandrowskiego. Natomiast ostre, wysokie łuki wnęk okiennych w centralnej części budynku nawiązują do architektury znajdującego się tuż obok neogotyckiej bazyliki katedralnej św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika.

Z historii placówki na oficjalnej stronie szpitala, możemy przeczytać, że jest to najstarszy szpital warszawski. Nie ujmując nic a nic wspaniałej historii tejże placówki, należy jednak skorygować ów fakt. Spis domów i ludności Pragi z roku 1792 podaję bowiem, że na Pradze były 2 szpitale, aczkolwiek niewielkich rozmiarów, czego dowodem może być, iż było w nich „ubogich mężczyznów 3 i niewiast 5, służąca białogłowa 1″.

W latach 1825 – 1837 (być może i dłużej) funkcjonował szpital wojskowy na Pradze, w budynku na terenie dzisiejszego szpitala. Był przeznaczony na szkorbut i inne przewlekłe choroby. Do roku 1863 stało tam wojsko. Jednakże, gdy  trzy lata później nadeszła epidemia cholery, wymusiło to zajęcie budynków wojskowych, oddalonych od centrum miasta na leczenie dotkniętych epidemią. W związku ze stale pogarszającymi się warunkami w roku 1868 został utworzony na Pradze szpital stały pod nazwą: Szpital N. Marji Panny na Pradze”.Pierwszym naczelnym lekarzem szpitala był Dr. Zbigniew Dobieszewski a cały personal składał się z oprócz naczelnego lekarza z 3 sióstr miłosierdzia, 3 lekarzy i 2 felczerów. W roku 1900 oddano do użytku istniejący do dziś pawilon od ulicy Panieńskiej. Początkowo dwupiętrowy, rozbudowany w latach następnych. W roku 1925 zatwierdzono w budżecie odpowiednie środki, przeznaczone na budowę domu administracyjnego, nowej kuchni i pralni.

We wrześniu 1939 roku na skutek licznych bombardowań, ówczesny dyrektor dr Zdzisław Michalski podjął decyzje o ewakuacji chorych. Dosłownie dzień później wiele budynków szpitala uległo zniszczeniu. Po kapitulacji Warszawy rozpoczęto odbudowę, ale całość została przeznaczona na lazaret wojskowy dla Niemców. W latach okupacji Szpital pracował w budynku przy bursie studenckiej przy ul. Sierakowskiego oraz w adoptowanych budynkach mi.in szkoły przy ul. Szerokiej 5 i Jagiellońskiej 28. Prawie cała kadra szpitala czynnie włączyła się w prace konspiracyjne. Ukrywano chorych ściganych żołnierzy AK, prowadzono tajne nauczanie studentów medycyny oraz studentów tzw. Szkoły Zaorskiego, przekazywano „lewe” dokumenty po zmarłych pacjentach. Szpital miał też swój udział w jednej z  najważniejszych akcji okupacyjnej Warszawy – zamachu żołnierzy oddziału specjalnego Kedywu Komendy Głównej AK „Pegaz” na Franza Kutscherę, Dowódcę SS i Policji na dystrykt warszawski Generalnego Gubernatorstwa. W 1948 roku szpital zaczął pracować we wszystkich odbudowanych i wyremontowanych budynkach. Zmieniła się tez wtedy nazwa przyjęta po dziś dzień: Szpital Praski p.w. Przemienienia Pańskiego.

Ciekawą pamiątką z II wojny światowej jest znajdujący się na rogu ulic Jasińskiego i Panieńskiej, poniemiecki bunkier.

Towarzystwo Przyjaciół Pragi