Pałacyk Konopackiego

Palacyk KonopackiegoPałacyk Konopackiego to zdecydowanie jeden z najcenniejszych dla historii Pragi budynków. Zlokalizowany jest przy ul. Strzeleckiej 11/13 na Nowej Pradze. Powstał najprawdopodobniej pomiędzy 1861 a 1866 rokiem, w okresie narodzin i pierwszych lat rozwoju Nowej Pragi, której twórcą był właśnie pan Ksawery Konopacki.

Pałacyk Konopackiego to zdecydowanie jeden z najcenniejszych dla historii Pragi budynków. Zlokalizowany jest przy ul. Strzeleckiej 11/13 na Nowej Pradze. Powstały najprawdopodobniej pomiędzy 1861 a 1866 rokiem, w okresie narodzin i pierwszych lat rozwoju Nowej Pragi, której twórcą był właśnie pan Ksawery Konopacki. Ten niezwykle przedsiębiorczy człowiek, wykorzystując budowę linii kolejowej łączącej Warszawę z Petersburgiem, wytyczył na należącym do siebie terenie sieć ulic i zaczął sprzedawać posesje pod zabudowę. Koniunkturę nakręcał  oddany właśnie do użytku Dworzec Petersburski przy ul. Wileńskiej, zaś ulica Środkowa oraz jej skrzyżowanie z ulicą Strzelecką były wówczas najważniejszym miejscem Nowej Pragi. Zbudowany wzdłuż ulicy dom Konopackiego, zaczęto już w późniejszych czasach nazywać pałacykiem, ze wzglądu na jego okazałość i dekoracyjność, wyróżniającą go na tle innych, głownie drewnianych budynków Nowej Pragi.

Pałacyk został wzniesiony na planie prostokąta, ma dodane niewielkie aneksy do elewacji tylnej oraz bocznej elewacji północnej. Jego jedenastoosiowa fasada zwrócona jest ku ul. Środkowej. Należy zaznaczyć, że „pałacyk” był potoczną nazwą tegoż budynku. Najprawdopodobniej zamieszkany był nie tylko przez rodzinę Konopackich, na co wskazywałoby umieszczenie kilku niezależnych wejść do budynku, obsługujących poszczególne części domu. Jedno wejście znajduję się od strony ul. Strzeleckiej, następne umieszczone zostało pośrodku elewacji tylnej i prowadzi na klatkę schodową, obsługującą po dwa mieszkania na każdej kondygnacji. Trzecie wejście mieści się w aneksie przyległym do elewacji północnej.  Z ponad 100 letnich zdjęć możemy zobaczyć jak bardzo obiekt uległ dewastacji. Zachowały się jedynie resztki opasek okiennych, profilowanych gzymsów i o dziwo, dwa żeliwne balkony. Nie ma już bramy prowadzącej z ulicy na teren posesji. Aneks północny również utracił całkowicie swój wystrój. Dotrwał za to do naszych czasów, przylegający do niego od strony ul. Środkowej, niewielki taras, pod którym kiedyś mieściło się wejście a dziś samo okno. Nieznana jest niestety osoba projektanta pałacyku. Nie do końca znane są losy Pana Ksawewrego ale pewne jest, że w 1881 r. dom stał się własnością Rosjanina – generała księcia Agafona Wachwachowa, do którego należała wówczas duża część terenu w kwartale ulic Środkowej, Strzeleckiej, Kowelskiej i Kowieńskiej. W kolejnych latach pałacyk przeszedł w ręce spółki żydowskich przedsiębiorców, Endelmana i Papiernego, a ostatnim „właścicielami” w 1924 roku zostało miasto, które przeznaczyło teren wraz z budynkiem na cele oświatowe. Przez długie lata mieściło się w pałacyku przedszkole, a później prywatna szkoła.

18 maja 2005 roku obiekt został wpisany do rejestru zabytków. Jego „ochrona” niestety jak większości praskich obiektów pozostaje jedynie na papierze. Na chwilę obecną jest w stanie katastrofalnym. Niektóre organizacje pozarządowe (np. PRECEL) próbują przypomnieć rozmaitymi akcjami społecznymi, że ten niezwykle ciekawy, neorenesansowy budynek powinien jak najszybciej zostać odrestaurowany i pełnić na nowo swoje oświatowe obowiązki.

Palacyk Konopackiego1

Towarzystwo Przyjaciół Pragi