Fabryka Wyrobów Żelaznych, Konstrukcji i Ornamentów, H. Zieleziński

Fabryka Wyrobów Żelaznych, Konstrukcji i Ornamentów, H. Zieleziński – założona w 1860 roku fabryka swoje pierwsze siedziby miała na lewym brzegu Wisły. Początkowo zakład mieścił się na ulicy Złotej, ale rozwijający się prężnie zakład w końcu XIX wieku został przeniesiony na ulicę Marszałkowską. Poczałkowo zakład zajmował się głównie produkcją kas ogniotrwałych, zaś w późniejszym okresie oferował również dekoracyjne wyroby z żelaza w tym również kutego. Fabryka wsławiała się w Warszawie wykonaniem artystycznego ogrodzenia okalającego pomnik Adama Mickiewicza przy Krakowskim Przedmieściu. Kolejna przeprowadzka miała już miejsce na Nową Pragę na ulice Konopacką 17. Warsztat początkowo zatrudniał 70 pracowników. W okresie międzywojennym, kiedy to właścicielem zakładu był Kornel Kubacki, nastąpił intensywny rozwój fabryki, dzięki opatentowaniu przez Zielezińskiego lekkiej konstrukcji stalowej i z aluminium. W tym czasie zakład wytwarzał z kutego żelaza ozdobne przedmioty i konstrukcje, a także urządzenia dla rzeźni i chłodni, piece kąpielowe, natryski etc. Tak świetnie prosperujący zakład na rok przed wybuchem II wojny światowej zatrudniał blisko 250 osób.

Zespół budynków jest kolejnym przykładem dawnej podwórzowej zabudowy fabrycznej. Składa się z dwóch budynków pofabrycznych – oficyny i hali, oraz kamienicy frontowej wzniesionej według projektu Hipolita Rutkowskiego, który zaprojektował  po zniszczeniach wojennych Bank Gospodarstwa Krajowego przy al. Jerozolimskich.

Parterowa hala i oficyna wymurowana z cegły ceramicznej ozdobiona jest dekoracją charakterystyczną dla obiektów przemysłowych. Posiada gzyms z dekoracyjnie układanej cegły oraz ceglane nadproża okienne. Ciekawie wygląda również szczyt hali z umieszczonymi pod półkolistym łukiem oknami z luksferów – o dziwo w większości zachowanych do dnia dzisiejszego.

Na skutek najprawdopodobniej nie odśnieżonego dachu, w marcu 2013 roku zawalił się dach hali fabryki. Tym samym przy braku podjęcia odpowiednich środków prawnych zabezpieczających obiekt, jego los wydaje się wkrótce przesądzony.

Towarzystwo Przyjaciół Pragi