Fabryka Maszyn Precyzyjnych L.Nowińskiego

AviaFabryka Maszyn Precyzyjnych L.Nowińskiego - w roku 1902 na słabo wówczas zabudowanym terenie, w części Szmulowizny zwanej Michałowem pośrednik w handlu L. Nowiński zakupił działkę i postawił pierwsze drewniane pomieszczenia Fabryki Maszyn Precyzyjnych. Na początku produkowano tutaj glizy papierosowe a następnie maszyny do przemysłu tytoniowego. Fabryka była raczej małym zakładem zatrudniającym ok 20 robotników, z kapitałem zakładowym na rok 1905 wynoszącym 6000 rubli. Dopiero po I wojnie światowej, gdy otrzymała duże zamówienie na dostawę gliz papierosowych firma znacznie przyspieszyła swój rozwój. Kila lat później w roku 1924 do przedsiębiorstwa dołączyli nowi wspólnicy co wpłynęło na zmianę zarówno nazwy na Wytwórnie Maszyn Precyzyjnych „Avia” Nowińskiego, Kośmińskiego i Szomańskiego, jak i branży. Po otrzymaniu dużego zamówienia na wyrób maszyn produkujących łuski i pociski karabinowe firma bardzo szybko się rozwinęła. Miała własne biuro konstrukcyjne i zatrudniała blisko 700 pracowników. W 1926 roku zajęto się wytwarzaniem podzespołów dla lotnictwa.  Rok później rozpoczęto produkcje części zamiennych do silników lotniczych Gnome-Rhône a jeszcze w tym samym roku na podstawie dokumentacji odkupionej od inż. Władysława Zalewskiego powstał prototyp pierwszego polskiego silnika samolotowego – „Avia” WZ-7. CO ciekawe nadal trwała produkcja dla wojska, jak również nie zaprzestano produkcji gliz i maszyn dla przemysłu tytoniowego.

W roku 1928 w większości budynków wybuch pożar ale jeszcze przed wojną zakład uruchomił produkcji silników Wright R-790 o mocy 220 KM, zbudowano również prototyp silnika Avia P-4 o mocy ok. 70 KM oraz silnika Avia Delfin konstrukcji inż.Tupalskiego o mocy ok. 300 KM. We wrześniu 1939 roku zakłady nie zostały bardzo zniszczone co pozwoliło Niemcom uruchomić własną produkcję, jako filię Mechanische Werkstatte Neubrandenburg, koncentrująca się przede wszystkim na wytwarzaniu wyrzutników bombowych.  W czasie Powstania budynki zostały wysadzone a maszyny wywiezione do Rzeszy.Odgruzowanie i wznowienie produkcji nastąpiło bardzo szybko. W trzy lata po zakończeniu wojny, fabryka zajęła się naprawa obrabiarek, produkcją wiertarek, walcarek i tokarek oraz wytwarzaniem maszyn dla przemysłu tytoniowego.

Większość istniejących dziś budynków powstało w latach pięćdziesiątych. Do najciekawszych obiektów należy najstarszy budynek postawiony w 1889 roku. Zlokalizowany jest przy wjeździe na teren fabryki. Piętrowy, ceglany z elewacją dekorowaną lizenami i nadprożami okiennymi w kształcie łuków odcinkowych.

Wartym uwagi jest również budynek narzędziowni z 1924 roku. Czterokondygnacyjny, z elewacją podzieloną płaskimi lizenami.

Budynki zostały niefortunnie otynkowane co wpłynęło na zatracie różnic pomiędzy poszczególnymi budynkami fabryki

Towarzystwo Przyjaciół Pragi