Fabryka Maszyn i kamieni młyńskich Oskara Hartwiga i Gustawa Łęgiewskiego

fabryka maszyn i kamieni młyńskich Oskara Hartwiga i Gustawa ŁęgiewskiegoFabryka Maszyn i kamieni młyńskich Oskara Hartwiga i Gustawa Łęgiewskiego - Firma powstała około 1900 roku, kiedy to Oskar Hartwig oraz Gustaw Łęgiewski założyli spółkę akcyjną pod nazwą Fabryka Maszyn Młyńskich i Kamieni Francuskich. Z rocznym obrotem o wartości 250 000 i 80 zatrudnionymi robotnikami należała do jednej z największych na ówczesnej Pradze. Dla potrzeb produkcyjnych spółki około 1901 roku wzniesiono przy ulicy Szerokiej pod nr 11 (ob.Kłopotowskiego) istniejące do dziś zabudowania fabryczno-biurowe, które pierwotnie sięgały aż do ulicy Jasińskiego 8. W skład zespołu wchodzą cztery budynki: produkcyjno-administracyjny od ulicy, dwa budynki produkcyjne, stajnia z portiernią. Ustawione są w podkowę, z budynkiem biurowym w środku podkowy. Budynki murowane z cegły ceramicznej, otynkowane, ze stropami Kleina nad piwnicami, drewnianymi na pozostałych kondygnacjach.

Najokazalszy z tego kompleksu jest dwukondygnacyjny, kryty trzyspadowym dachem i murowany z cegły ceramicznej, budynek produkcyjno-biurowy od obecnej ul. Kłopotowskiego. Po obu stronach elewacji zachowały się lizeny zakończone konsolami i sterczynkami a nad profilowanym gzymsem koronującym trójkątny szczyt z eliptycznym oknem w polu i dekoracyjnymi literami z cynku z oznaczeniem numeru ulicy. Nad oknami odcinkowe łuki zakończone gzymsami. We wnętrzu na piętrze zachowały się żeliwne kolumny i drewniane schody. Po obu stronach budynku biurowego znajdują się dwa budynki. Pierwszy z prawej strony to była portiernia i stajnia, a z lewej budynek produkcyjny. W obu elewacja z analogiczną dekoracją.

Po wojnie  spadkobiercy Oskara Hartwiga wznowili działalność fabryki ale już w 1951 roku zakład został wcielony do Stołecznych Zakładów Budowy Maszyn i Konstrukcji Lekkich. Zmieniono wówczas profil działalności produkując różnego rodzaju pompy, wagi, kasety pancerne, windy budowlane. W marcu 1958 roku zarządzenie w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego roku nad przedsiębiorstwem „Fabryka Maszyn i Kamieni Młyńskich Łęgiewski i Hartwig” z 1949 roku, zostało uchylone.

Przedsiębiorstwo przeszło wiele zmian i w różnych latach zmieniało wielokrotnie nazwę: Przedsiębiorstwo Aparatury Badawczej „Press”, Zakłady Maszyn Aparatury Badawczej „Press” Warszawa i teren, Warszawska Fabryka Maszyn Młyńskich, Stołeczne Zakłady Budowy Maszyn i Konstrukcji Lekkich, Zakład Produkcji Aparatury Badawczej „Kabid – Press”.

Tak liczne zmiany, jak i nieodpowiedzialność zarządców doprowadziły do zatracenia architektonicznego wyglądu. Najpierw otynkowano budynki, a następnie posunięto się wręcz do barbarzyńskich modernizacji. Dokonano nadbudowę o jedną kondygnację z pustaków, wymianę stolarki okiennej na nowe plastikowe okna oraz wymianę pokrycia dachowego na blachodachówkę. Odpowiedzialnych za to osób brak…

Towarzystwo Przyjaciół Pragi