Budynki Dyrekcji Kolei Państwowych w Warszawie

DKPGmach Centralnej Dyrekcji Kolei Państwowych  – został wzniesiony w latach 1928-1930 według projektu Mariana Lalewicza w stylu modernistycznym z pewnymi elementami klasycyzmu, przypominającego szereg monumentalnych gmachów sprzed rewolucji październikowej w Petersburgu. Wykonawcą było Towarzystwo Akcyjne Zakładów Przemysłowych Budowlanych Fr. Martens i A. Daab. W rzeczywistości gmach CDKP to kompleks 7 obiektów – pięciu połączonych ze sobą biurowców i dwóch budynków mieszkalnych, spełniających po drugiej wojnie światowej funkcję budynków biurowych o łącznej kubaturze 101 tys. m3. Budynek posiada interesujący wystrój niektórych pomieszczeń w stylu art déco oraz wolno stojący przy wejściu do budynku dorycki portyk w formie antycznej świątyni. Całość nawiązuje formą do pobliskiego zespołu kolejowych domów mieszkalnych przy ul. Targowej 70. Za kompleksem budynków Dyrekcji Kolei zlokalizowany był Dworzec Petersburski, który został spalony w 1915 roku przez opuszczających Warszawę Rosjan. Po 1935 roku wmurowano uroczyście płaskorzeźbę popiersia Józefa Piłsudskiego na tympanonie budynku głównego. Płaskorzeźba dotrwała do 1939 roku. Obecnie w tym samym miejscu umieszczono płaskorzeźbę, przedstawiającą orła w koronie, nasze godło państwowe.

W czasie okupacji niemieckiej budynek był wykorzystywany przez Komendę Dzielnicową Policji Porządkowej. 1 sierpnia 1944 roku na kilka godzin został opanowany przez Powstańców. Budynek szczęśliwie przetrwał czasy okupacji. Po zajęciu Pragi przez Armię Radziecką w budynku stacjonował 2 Batalion Strzelecki 2 Pułku Pogranicznego 64 Dywizji Wojsk Wewnętrznych NKWD. Pod ochroną NKWD znajdował się przywieziony do tego budynku z Lublina komunistyczny Rząd Tymczasowy oraz Krajowa Rada Narodowa pod Przewodnictwem Bolesława Bieruta (mosiężna tablica upamiętniająca obecność Bieruta w tym budynku została zdjęta dopiero kilka lat temu). W budynku tym urzędowali też funkcjonariusze UBP m.st. Warszawy, dopóki nie zajęli budynku przy Cyryla i Metodego 4. W roku 1944, jeszcze przed zakończeniem II Wojny Światowej, w budynku zaczęło funkcjonować „Życie Warszawy”, którego pierwszym redaktorem został Bohdan Skąpski. Nakład pierwszego numeru wyniósł 1500 egz. Od 2002 roku w budynkach znajduje się Oddział Regionalny PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Towarzystwo Przyjaciół Pragi