Budynek dawnej Mykwy żydowskiej

Mykwa3Mykwa żydowska – znajduje się przy ul. Kłopotowskiego 31. Rytualna łaźnia żydowska istniał już prawdopodobnie w połowie XIX wieku. Wybudowany został w latach 1911-14 według projektu Nauma Hornsteina z przeznaczeniem na żydowską łaźnię obrzędową, jako część dużego zespołu zabudowań praskiej gminy żydowskiej.

Budynek jest w całości licowany czerwoną cegłą, posiada dwa skrzydła: frontowe i zachodnie, które wraz z poprzeczną oficyną otaczają z trzech stron dziedziniec. Skrzydło frontowe liczy dwie kondygnacje i posiada sześć osi. Detale architektoniczne wyróżniają się wysokim poziomem wykonania – gzymsy, obramienia okien i pilastry wykonane są z tynku imitującego kamień. Nie zachowała się attyka z cokołami, pomiędzy którymi umieszczone były balustrady. Elewacja frontowa parterowego skrzydła zachodniego wykonana jest ze zwykłej czerwonej cegły i liczy pięć osi, z czego trzy ostatnie zgrupowane są w piętrowy ryzalit. Naroża elewacji i ryzalitu ujęte są pilastrami zwieńczonymi sterczynami z motywem nadwieszonej machikuły. We wnętrzach zachowały się elementy dawnego wystroju, głównie posadzki oraz marmurowe schody.

Przedwojenną Warszawę nazywano „Żydowską stolicą Polski”, a aż 30% jej mieszkańców było ówcześnie wyznania mojżeszowego. Pomimo tego, do końca XIX wieku w mieście działały jedynie dwie synagogi będące wolnostojącymi budynkami – Wielka Synagoga na Tłomackiem oraz Synagoga Praska mieszcząca się przy ul. Szerokiej (obecnie ul. Ks. Kłopotowskiego). Żydowska praska „mykwa”  to specjalnie skonstruowany basen służący do rytualnego oczyszczania. Woda mykwy musi być „naturalna’ czyli pochodzić z deszczówki lub ze źródła. Religia żydowska mówi, że kobieta powinna oczyszczać się w mykwie po każdej miesiączce. Mężczyzna nie ma natomiast obowiązku korzystania z mykwy – jest to tylko zwyczaj. W przypadku mężczyzn zanurzenie nie wymaga pomocy drugiej osoby. Kobiety korzystają z pomocy balanis – specjalistki odpowiedzialnej za nadzorowanie rytuału korzystania z mykwy. Wcześniej przygotowują się do zanurzenia – zdejmują ozdoby, rozczesują włosy, usuwają z nich lakier i inne ozdoby. Obowiązek zanurzenia w mykwie spoczywa tylko na kobiecie zamężnej. Codziennie z mykwy korzystają chasydzi, odbywają kąpiel przed modlitwami. Mężczyźni z innych odłamów judaizmu korzystają z mykwy przed świętami, m.in. Jom Kippur. Osoby, które przechodzą na Judaizm muszą odbyć rytualną kąpiel w mykwie w obecności trzech świadków (dorosłych mężczyzn, szanowanych w społeczności). W wodzie zanurza się też nowo zakupione naczynia. Nadaje się im w ten sposób „rytualną czystość”.

Okres II wojny światowej nie oszczędził w Warszawie żydowskich domów modlitwy. W większości zostały one zdewastowane przez Niemców, którzy je burzyli lub przerabiali na magazyny czy stajnie dla zwierząt. Po zakończeniu II wojny światowej budynek został ponownie przebudowany i przeznaczony na siedzibę Centralnego Komitetu Żydów Polskich. Następnie mieściło się w nim państwowy żłobek nr 11, przedszkole i społeczne liceum ogólnokształcące. Budynek dawnej Mykwy przy ul. Kłopotowskiego 31 stanowi własność Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, która udostępniła go na Wielokulturowe Liceum Humanistyczne im. Jacka Kuronia. W gmachu jest też siedziba Żydowskiej Ogólnopolskiej Organizacji Młodzieżowej. Do ciekawego odkrycia doszło podczas prowadzonych prac remontowych na dziedzińcu budynku przy ul. Kłopotowskiego. Pracujący tam robotnicy  odkopali basen,  zachowany w doskonałym stanie. Jest to specjalny zbiornik, który zbierał deszczówkę zanim trafiła ona do basenów w których kapali się wierni. Zbiornik był wcześniej przykryty betonem a na wspomnianym dziedzińcu znaleziono jeszcze m.in. przedwojenne kaloryfery i butelki. W Warszawie działa na razie tylko jedna łaźnia rytualna, w Synagodze Nożyków przy ul. Twardej. Tym bardziej cieszą plany odrestaurowania obiektu i uruchomieniu mykwy.

       mykwa1      Mykwa

Towarzystwo Przyjaciół Pragi