Stara Praga

Według systemu lokalnego oznakowania – Miejskiego Systemu Informacji (MSI) obszar Starej Pragi to: Linia kolejowa wzdłuż Al. Solidarności (odcinek do Dw. Wileńskiego) – Al. Solidarności do Mostu Śląsko-Dąbrowskiego -nurt Wisły w kierunku południowym do Mostu Średnicowego – linia kolejowa ze stacją Warszawa-Stadion do wysokości ul. Markowskiej (granica dzielnic Praga-Północ/Praga-Południe) – Markowska. W obrębie Starej Pragi znalazł się też Port Praski

Stara Praga jest dzisiaj z cała pewnością najbardziej warszawską częścią Stolicy. W czasie II wojny światowej cała prawa strona miasta w tym Stara Praga mniej ucierpiała od bombardowań niemieckich, niż lewobrzeżna Warszawa dlatego zachowało się tu wiele przedwojennych budynków mieszkalnych oraz rządowych. To tutaj głownie dzięki społeczności lokalnej wyczuwa się nadal ów specyficzny klimat lat 30-tych i 40-tych ubiegłego stulecia. Ale Stara Praga to coś więcej niż oczywisty „Różyk”, pomnik wątpliwego braterstwa broni, dwa dworce czy miśki. To tutaj powstał rozkwit i ekspansja Pragi na dalsze osiedla. Tu znajdował się pierwszy praski ratusz, kościoły i zabudowania mieszkalne. Przywilej lokacyjny nadany osadzie 10 lutego 1648 roku przez króla Władysława IV nie kreował tworu całkowicie nowego, a jedynie potwierdzał formalnie jej kształtującą się od pewnego czasu miejskość. Miała bowiem Praga już przedtem zaczątki samorządu, rozwiniętą sieć ulic i stosunkowo zwartą zabudowę. Na skutek licznych powodzi, epidemii, wojen i zniszczeń powojennych Praga przez długi okres nie mogła odzyskać miejskiego charakteru. Nawet włączenie do Warszawy w 1791 roku, okazało się bardzo niekorzystne, gdyż niemal wszystkie inwestycje wykonywano po lewej stronie Wisły. Dopiero wybudowanie stałego mostu przez Wisłę w 1864 roku (na jego filarach do dzisiaj stoi Most Śląsko – Dąbrowski) a przede wszystkim uruchomienie kolei łączących prawobrzeżną Warszawę z Cesarstwem Rosyjskim – Petersburskiej w 1862 roku i Terespolskiej w 1867 roku tchnęło w tą okolice ducha rozwoju. Stara Praga została uporządkowana. Od mostu Kierbedzia wytyczona została szeroka ulica Aleksandrowska (ob. al. „Solidarności”) z placem w jej połowie (Weteranów 1863 r.) i rozchodzącymi się od niego promieniście ulicami. W pobliżu stanął Szpital Praski a na przeciwko niego rozległy park miejski zwanym początkowo Aleksandryjskim a obecnie Park Praski im. Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego choć zwyczajowo przyjęła się tylko pierwsza część nazwy – Park Praski. Zostały uruchomione pierwsze wodociągi, wytyczono nowe ulice, przy których wyrastała nowa zabudowa, która do dzisiaj jest perełką tej okolicy. Jednak w pierwszych latach XX wieku blisko połowa domów była jeszcze drewniana. Charakter miejski miało jedynie ścisłe centrum Starej Pragi przede wszystkim. ul. Targowa, gdzie po likwidacji targowisk założono skwery i pobudowano kamienice według pięknego secesyjnego stylu. Liczne zabytki sakralne ukazują wielokulturowość Pragi. U zbiegu al. Solidarności i ul. Targowej mamy Cerkiew prawosławną pod wezwaniem św. Marii Magdaleny, wzniesioną w 1869 roku a niemal naprzeciwko w latach 1887-1904 powstał kościół pod wezwaniem Świętych Floriana Męczennika i Michała Archanioła. Niestety nie pozostał właściwie żaden ślad po głównej synagodze praskiej gminy żydowskiej, znajdującej się przy skrzyżowaniu ówczesnych ulic Petersburskiej (obecnie Jagiellońska) i Szerokiej (obecnie Kłopotowskiego). Stara Praga zachwyca do dziś. To tutaj możemy spotkać najstarsze domy, legendarny Bazar Różyckiego, sąsiadujące z nim niezwykłe kamieniczki, dawną klasycystyczną Komorę Wodną przy obecnej ulicy Kłopotowskiego czy niezwykłe od momentu powstania po dziś VIII Liceum Ogólnokształcące im. Króla Władysława IV. Nietuzinkowość Starej Pragi od zawsze wyrażały takie ulice jak: Brzeska, Targowa, Ząbkowska czy Wileńska. Dla jednych najbardziej zaniedbana i niebezpieczna część Warszawy. Dla drugich najprawdziwsza jej część, pełna niesamowitych miejsc i ludzi.

Towarzystwo Przyjaciół Pragi